Cỏ Bạc Đầu – Thảo Dược Quý Trong Các Bài Thuốc Nam

Cỏ bạc đầu là một loại cây thuốc Nam quý. Tuy nhiên, có rất ít người biết đến công dụng thần kỳ của thảo dược này. Đa số mọi người chỉ xem nó là một loại cỏ bình thường.

Trong  Y học cổ truyền, thảo dược này được ứng dụng rất nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh hiệu quả. Đặc biệt, vị thuốc có khả năng giảm đau, trị viêm xoang… rất hiệu quả. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này

Giới thiệu cỏ bạc đầu

Cỏ bạc đầu là một loại cỏ thuộc họ cói. Nó còn có rất nhiều tên gọi khác nhau như: Cỏ đầu tròn, Thủy ngô công, Cói bạc đầu lá ngắn. 

Đây là loại cây thân thảo nhỏ. Thân rễ mảnh, mọc bò. Còn thân khí sinh cao từ 10-40 cm, mọc đơn độc thành từng bụi.

Lá cây bạc đầu có màu xanh lục mọc thành 2 dãy cách nhau, thường ngắn nhưng có khi bằng hoặc dài hơn thân. Phiến lá hình dải, đầu nhọn, gân song song, mặt dưới rất nhạt.

Hoa được mọc thành cụm ở ngọn, có hình cầu và mỗi cụm chứa 1-3 bông hình trụ. Đường kính của cụm hoa dao động từ 4 – 8 mm, mọc trên cán dài hình ba cạnh. Cụm hoa gồm nhiều hoa màu trắng, mang ba đến bốn lá bắc dài, nằm ngang. Mỗi bông nhỏ thường chứa một hoa, có vảy nhẵn ở trên, hơi nháp hoặc có lông tơ mịn ở dưới. 

Cỏ bạc đầu có dạng quả bế có bình bầu dục hoặc hình trái xoan ngược, dẹp. Có màu trắng vàng. Toàn cây có mùi thơm đặc trưng, nhất là phần rễ.

Cỏ bạc đầu – Đặc điểm sinh trưởng và thu hái

Cỏ Bạc đầu là loài thực vật sống ở vùng nhiệt đới. Ở nước ta, cây mọc hoang ở mọi nơi từ đồng bằng tới vùng trung du. Cây sinh trưởng phát triển mọi thời điểm trong năm nên ta có thể thu hái dược liệu quanh năm. Sau khi thu hoạch, đem cây rửa sạch đất cát rồi dùng tươi hoặc phơi khô để dùng dần.

Mùa hoa quả từ tháng 2-5.

Bộ phận làm thuốc và bào chế

Toàn cây cỏ được sử dụng để làm thuốc. Trong cây chứa nhiều tinh dầu và một số hoạt chất khác, 

Chế biến: Rửa sạch toàn bộ dược liệu đã được thu hoạch bằng nước, để loại bỏ lớp đất cát, bụi bẩn và tạp chất. Sau đó có thể sử dụng ngay ở dạng tươi. Nếu sử dụng ở dạng khô, cần thái cỏ thành từng đoạn nhỏ khoảng 3-4 cm rồi đem phơi khô để dùng dần.

Bảo quản dược liệu khô trong bao bì kín và cất trữ ở nơi thoáng mát. Đối với dược liệu tươi, nên sử dụng hết trong ngày.

Thành phần hóa học và tác dụng dược lý

Thành phần hóa học

Trong cây cỏ bạc đầu có chứa 8,47% protein, 0,94% chất béo, 45% tinh bột.

Ngoài ra còn có Beta sitostenon, ergosterol peroxyd, beta-sitosterol, vitexin…

Toàn cây chứa mùi thơm đặc trưng và tinh dầu.

Cỏ bạc đầu và các công dụng.

Dưới đây là công dụng của cỏ bạc đầu theo nghiên cứu của y học hiện đại và y học cổ truyền.

Theo Y học hiện đại:

Kháng khuẩn: Vitexin có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn, hạ huyết áp, chống viêm, giảm co thắt, và có hoạt tính chống ung thư.

Nước sắc toàn cây có tác dụng lợi tiểu, chống viêm.

Theo Y học cổ truyền:

Tính vị: Vị cay, tính bình, không độc

Tác dụng: chỉ thống (giảm đau), sát trùng, giải nhiệt, lợi tiểu, chỉ khái (giảm ho), tiêu thủng.

Chủ trị: chữa lở loét, sát trùng vết thương, mụn nhọt, trị tiêu chảy, ho, viêm sưng đau, vết bầm do té ngã hay tổn thương…

Cách dùng và liều dùng

Tùy thuộc vào mục đích và từng bài thuốc mà ta có thể dùng các cách khác nhau. Nhưng cỏ Bạc đầu chủ yếu được dùng ở dạng đắp ngoài, ngoài ra có thể sắc uống chữa bệnh.

Liều dùng:  (Liều dùng có thể bị thay đổi tùy vào đối tượng, bệnh tình và mức độ bệnh lý.)

Dạng sắc uống với liều 10-16g mỗi ngày. Chữa cảm mạo, phong hàn, ho 30-45g cây tươi, sắc nước uống.

Dùng ngoài, cây tươi giã nát, thêm ít muối vào đắp tại chỗ hoặc đun nước để rửa chỗ đau.

Cỏ bạc đầu trong các bài thuốc dân gian

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh dân gian.

Cỏ bạc đầu trị viêm xoang bằng cây bạc đầu

Cỏ Bạc đầu 60g, đem sắc lấy nước và dùng khi thuốc còn ấm.

Hoặc Mẫu kinh, cỏ bạc dầu, lá cây Dừa và rễ Bồ hòn mỗi vị 15g. Đem các vị sắc lấy nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

Hoặc Cỏ bạc đầu và Tía tô mỗi thứ 1 nắm, dùng tất cả nguyên liệu tươi. Đem rửa sạch rồi đun với nước cho sôi rồi dùng xông mặt để giải cảm, trị ho và nghẹt mũi.

Hỗ trợ trị dị ứng, côn trùng cắn, vết sưng đỏ

Lấy một nắm cỏ Bạc đầu. Làm sạch rồi đem giã nát. Đắp một lượng vừa đủ lên vùng da bị dị ứng hoặc bị côn trùng cắn/ đốt.

Bài thuốc xông trị chứng cảm mạo

Chuẩn bị: Cỏ bạc đầu và tía tô mỗi thứ 1 nắm, dùng tất cả nguyên liệu tươi.

Thực hiện: Đem rửa sạch rồi đun với nước cho sôi rồi dùng xông mặt để giải cảm, trị ho và nghẹt mũi.

Lưu ý khi dùng cỏ bạc đầu để chữa bệnh

Không dùng cho bệnh nhân dị ứng với bất kỳ thành phần nào của dược liệu.

Không dùng cho phụ nữ mang thai và cho con bú.

Nếu dùng ở dạng tươi có thể gây kích ứng miệng, đường tiêu hóa, cổ họng, đường tiết niệu hoặc gây dị ứng da, cần thận trọng.

Các đối tượng dị ứng hoặc quá mẫn cảm với cỏ bạc đầu không nên sử dụng.

Tổng kết

Cỏ Bạc đầu là một vị thuốc cổ truyền được sử dụng từ rất lâu trong dân gian. Nhờ có nhiều tác dụng quý mà dược liệu này được dùng nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh cũng như cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, để có thể phát huy hết công dụng của vị thuốc đối với sức khỏe, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để kiểm soát rủi ro và những tác dụng không mong muốn.

Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:

  • Lương Y Lý Thị Mai
  • Hợp tác xã thuốc nam Ba Vì
  • Địa chỉ: Thôn Yên Sơn – Xã Ba Vì – Huyện Ba Vì – TP. Hà Nội
  • Điện thoại: 0888 666 058
  • Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ 7: 8 giờ – 16 giờ

Các website thông tin về bệnh và thuốc uy tín

Trang web lương y Lý Thị Mai
Trang web về thuốc nam
Trang web về bệnh tiểu đường
Trang thông tin về bệnh và thuốc
Trang tra cứu thông tin về thảo dược và cách dùng
Website các mẹo chăm sóc sức khỏe

Tác giả

Trả lời